Różowy Patrol z poradnikiem samobadania piersi

29.10.2024

Profilaktyka ma znaczenie. Choć choroba nie wybiera, warto zwiększać swoje szanse na życie w zdrowiu dzięki regularnej profilaktyce. Wcześnie wykryty rak piersi jest uleczalny w 95% przypadków, dlatego warto zatroszczyć się o siebie, badać się regularnie i zachęcać do tego bliskie osoby.

Tak postępują ambasadorki projektu Różowy Patrol powered by Gliss, powstałego w 2023 roku z inicjatywy Fundacji OnkoCafe-Razem Lepiej i marki Gliss. Uczą one jak prawidłowo wykonywać samobadanie i sprawiają, że coraz więcej osób zyskuje szansę na wczesne wykrycie raka piersi. Opublikowany został też poradnik, który można pobrać na telefon lub komputer i znaleźć w nim kompendium wiedzy, porad, a także przydatnych linków.

Regularne samobadanie piersi pozwala na lepsze poznanie własnego ciała i zwiększa prawdopodobieństwo zaobserwowania zmian. Poniżej kilka kluczowych kwestii, o których warto pamiętać:

Kiedy wykonać samobadanie i jak często?

Samobadanie najlepiej wykonywać w pierwszej fazie cyklu między 3 a 12 dniem cyklu menstruacyjnego. W tym czasie piersi są najmniej napięte i wrażliwe, co ułatwia ich dokładne zbadanie. Kobiety po menopauzie, które już nie miesiączkują, mogą wykonywać je w dowolnym dniu miesiąca, ale zaleca się, by robić to regularnie – co miesiąc, tego samego dnia (np. każdy 1 dzień miesiąca).
Niezależnie od wykonywanego regularnie samobadania, raz w roku warto wykonywać USG piersi lub w przypadku kobiet po 45 roku życia dodatkowo również raz na dwa lata mammografię.

Instrukcja samobadania:

Pole badania powinno być rozległe – to kwadratowy obszar od pachy do mostka. Trzeba pamiętać również o okolicach pachy i węzłach chłonnych. Samobadanie piersi najlepiej wykonać pod prysznicem lub w wannie, a także na stojąco i leżąco.

Stań przed lustrem, obejrzyj piersi z opuszczonymi rękoma;
To samo wykonaj z rękoma uniesionymi do góry, a następnie z rękami opartymi na biodrach;
Zbadaj piersi dotykiem. Trzeba pamiętać o właściwym ruchu. Unieś lewą rękę do góry, prawą ręką zbadaj lewą pierś. Trzema palcami zataczaj małe kółka, przesuwając dłoń w kierunku brodawki. Dokładnie zbadaj całą pierś, miejsce po miejscu, a następnie zbadaj w analogiczny sposób drugą pierś (możesz to również zrobić pod prysznicem);
Zbadaj również doły pachowe i węzły chłonne;
Analogicznie zbadaj drugą pierś. Następnie ściśnij brodawkę i obserwuj, czy nie wydobywa się z niej wydzielina;
W podobny sposób możesz zbadać piersi na leżąco.

Na co zwrócić szczególną uwagę?

Niepokojące grudki, obrzęki, zgrubienia lub ściągnięcia skóry powinny zostać jak najszybciej skonsultowane z lekarzem. Może to być lekarz POZ lub ginekolog. Wyda on skierowanie na bezpłatne badania obrazowe lub skieruje do poradni chorób sutka, lub szpitala onkologicznego. Można również samemu zgłosić się bezpośrednio do placówki onkologicznej (np. Breast Cancer Unit) – do onkologa lub chirurga. Warto pamiętać, że do onkologa nie jest potrzebne skierowanie, a do chirurga tak. Przy podejrzeniu nowotworu lekarz powinien wystawić kartę DILO, dzięki której proces diagnostyczny przebiega szybciej.

Profilaktyczne badania

Warto wiedzieć, że w Polsce realizowany jest „Program profilaktyki raka piersi (mammografia)”. W ramach programu wszystkie kobiety pomiędzy 45 a 74 rokiem życia raz na 2 lata mogą korzystać z bezpłatnego badania mammograficznego bez skierowania. Szczegóły programu można znaleźć na stronie mammografia (https://pacjent.gov.pl/program-profilaktyczny/profilaktyka-raka-piersi).

Badanie mammograficzne można wykonać w stacjonarnej placówce medycznej realizującej program. Realizatorów w regionie można wyszukać na stronie https://gsl.nfz.gov.pl/GSL/GSL/ProgramyProfilaktyczne. Skorzystać można również z mammobusów przemieszczających się po Polsce. Warto sprawdzić wcześniej, czy konieczne są zapisy. Datę postoju mammobusa w okolicy można sprawdzić na stronie https://pacjent.gov.pl/zapobiegaj/zbadaj-piersi-mammobus-przyjedzie-do-ciebie

W przypadku kobiet poniżej 45 roku życia zaleca się badanie USG, może ono również być zalecone jako równoległe badanie do mammografii. USG nie jest dostępne w ramach badań przesiewowych. Okazją do jego bezpłatnego wykonania mogą być akcje prowadzone przez instytucje publiczne, gabinety lekarskie i organizacje pozarządowe w ramach tzw. Różowego Października, czy Światowego Dnia Walki z Rakiem.

Badania genetyczne

Jeśli w rodzinie występowały przypadki zachorowania na raka piersi, warto rozważyć wykonanie badań genetycznych, zwłaszcza jeśli zachorowania dotyczyły osób młodych poniżej 45 roku życia. Badania genetyczne w kierunku uszkodzeń w genach BRCA1 i BRCA2 są refundowane w ramach „Programu opieki nad rodzinami wysokiego, dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na raka piersi i jajnika”, po otrzymaniu skierowania od lekarza onkologa/genetyka na podstawie wywiadu rodzinnego.

W poradniku (https://rozowypatrol.pl/application/efs/upload/2217/1282/0795/jak_sie_badac_compressed.pdf) znajdują się linki do specjalistycznych poradni genetycznych w Polsce.

# Społeczny biznes