Na Placu Bankowym w Warszawie można oglądać wystawę prezentującą polskie naukowczynie, stypendystki jubileuszowej 25. edycji programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki. Ekspozycji towarzyszą wyniki badania „Kobiety w świecie nauki. Widoczność ma znaczenie”.
Pokazują one wyraźny paradoks: choć większość mieszkańców Mazowsza deklaruje poparcie dla równości płci w nauce, kobiety nadal pozostają znacznie mniej widoczne jako naukowe autorytety.
Wystawa przed Mazowieckim Urzędem Wojewódzkim przy Placu Bankowym prezentuje badaczki reprezentujące różne dziedziny nauki – od chemii i biotechnologii, przez medycynę, onkologię i radioterapię, po mikrobiologię, immunologię i neurobiologię. Ich prace dotyczą m.in. nowych terapii nowotworów, szczepionek, diagnostyki, chorób neurodegeneracyjnych oraz bardziej zrównoważonych procesów chemicznych. Oficjalne otwarcie ekspozycji odbyło się 4 września.
Bohaterkami wystawy są: mgr inż. Barbara Fabjanowicz, dr inż. Aneta Magiera, lek. Zuzanna Nowicka-Kaszkowiak, mgr inż. Aleksandra Rudzka, dr hab. inż. Anna Jarząb, dr hab. Katarzyna Majzner, dr hab. Aleksandra Milewska i dr Lidia Wróbel.
Ekspozycja ma jednak szerszy cel niż prezentacja dorobku ośmiu badaczek. Zwraca uwagę na problem widoczności kobiet w nauce – i właśnie ten temat stał się przedmiotem badania „Kobiety w świecie nauki. Widoczność ma znaczenie”.
Badanie zostało przeprowadzone przez SW Research na zlecenie organizatorów programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki. W ogólnopolskiej próbie znalazły się 2023 osoby, natomiast wyniki dla województwa mazowieckiego oparto na odpowiedziach 328 respondentów. Badanie zrealizowano w dniach 18–24 sierpnia 2026 r.
Wyniki pokazują rozdźwięk między deklarowanym poparciem dla równości a tym, jak w społecznej świadomości funkcjonują kobiety nauki. Aż 72 proc. mieszkańców Mazowsza nie potrafi spontanicznie wskazać żadnego autorytetu naukowego, a wśród dziesięciu najczęściej wymienianych nazwisk nie znalazła się ani jedna kobieta.
Jednocześnie 65,2 proc. mieszkańców województwa mazowieckiego uważa równość płci w nauce za ważną dla rozwoju społeczeństwa.
Badanie pokazuje również, że nadal występuje tzw. efekt Matyldy, czyli niedocenianie wkładu kobiet w rozwój nauki i przypisywanie ich osiągnięć mężczyznom.
Odkrycie, że wirus HIV powoduje AIDS, którego dokonała Françoise Barré-Sinoussi, respondenci przypisywali mężczyźnie 2,5 razy częściej niż kobiecie – 25 proc. wobec 10 proc. W przypadku odkrycia składu chemicznego gwiazd przez Cecilię Payne-Gaposchkin proporcja wyniosła 25 proc. wobec 14 proc. Skala tych dysproporcji jest mniejsza niż w podobnym badaniu z 2016 roku, ale zjawisko nadal pozostaje widoczne.
Wyniki pokazują również utrzymywanie się stereotypów dotyczących predyspozycji do kariery naukowej. 67,8 proc. badanych uważa, że płeć nie ma w tym przypadku znaczenia, jednak mężczyznom nadal częściej przypisywane są „wrodzone” predyspozycje do odniesienia sukcesu w nauce.
Jak zwiększyć widoczność kobiet w nauce?Mieszkańcy Mazowsza za najlepszy sposób uznają większą obecność ekspertek w debacie publicznej – wskazało ją 43,3 proc. respondentów. 34,8 proc. zwraca uwagę na potrzebę aktywnego promowania przez naukowczynie siebie i swojej pracy, 33 proc. na ich obecność w mediach, a 32 proc. na nagradzanie osiągnięć naukowych kobiet.
Właśnie temu ma służyć warszawska wystawa – pokazaniu konkretnych badaczek, ich pracy i wpływu prowadzonych przez nie badań.
„Nauka nie powinna być anonimowa. Jeśli chcemy inspirować kolejne pokolenia, musimy pokazywać konkretne badaczki, ich osiągnięcia i realny wpływ ich pracy na nasze życie” – podkreśla Mariusz Frankowski, Wojewoda Mazowiecki.
Jak zaznaczył, większa widoczność pomaga budować naukowe autorytety, które mogą następnie inspirować kolejne pokolenia.
Wynikom badania poświęcona była również debata podczas uroczystego otwarcia wystawy. Wzięli w niej udział Mariusz Frankowski, Barbara Stępień, Dyrektorka Komunikacji Korporacyjnej L’Oréal Polska i Kraje Bałtyckie (zdjęcie na górze), oraz dr inż. Aneta Magiera, stypendystka 25. edycji programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki. Rozmowa dotyczyła m.in. zwiększania obecności kobiet w debacie publicznej, komunikowania znaczenia ich osiągnięć oraz przełamywania stereotypów dotyczących kompetencji kobiet.
Wystawę można oglądać do 29 września przed Mazowieckim Urzędem Wojewódzkim przy Placu Bankowym 3/5 w Warszawie.
Program L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki działa w Polsce od 2001 roku. Do 2026 roku wyróżniono w jego ramach 137 naukowczyń. Polska jest jednym ze 118 krajów, w których przyznawane są stypendia w ramach globalnej inicjatywy For Women in Science.
.jpg)
-1.jpg)
.jpg)
_edited.jpg)
.jpg)
