Czy jest sposób na Shaitana?
Czy jest sposób na Shaitana?

Internet i branża od kilku tygodni żyją sprawą Kacpra L., znanego w sieci kiedyś lepiej jako Shaitan (obecnie Kacper Beauty Vlog). Nazywany Ziębą kosmetologii przez swoich przeciwników, przez wyznawców traktowany niemal jak Mesjasz głoszący jedyną słuszną prawdę. Jedyną słuszną, czyli taką, że panie, panowie trują nas na potęgę koncerny kosmetyczne!

Sepleniący chłopak, przekręcający nazwy marek i składników, mylący pojęcia chemiczne, powtarzający komunały, silący się na niezależność i odwagę swoich sądów – tak postrzegany jest przez oponentów. Dla fanów to taka kosmetyczna wersja rycerza na białym koniu, który wielkiemu biznesowi się nie wysługuje, tylko mówi, jak jest. Bez pudrowania i lukru.

Vloger naobrażał, Kosmetyczni interweniują

Można naprawdę zadziwić się, że to właśnie ten vloger wyrósł na głównego przeciwnika branży kosmetycznej. To nawet śmieszne, gdy po jednej stronie mamy zastęp firm z ich świetnie zorganizowanymi działami prawnymi, a po drugiej chłopaka, który nie bawi się w swoich recenzjach w żadną kurtuazję, ubrał się w szaty eksperta, choć nie do końca wiadomo, jak to jest z tym jego kosmetologicznym wykształceniem...

Tymczasem to właśnie on - Kacper - stał się problemem dla wielu firm, które czują się pomawiane i obrażane w jego materiałach filmowych publikowanych na Youtube. Do tego stopnia, że w końcu miarka się przebrała i zainterweniował sam Polski Związek Przemysłu Kosmetycznego. Opublikował pismo (do pobrania tutaj), w którym podważa to, co podważa na ogół Shaitan i zwraca uwagę, że treści głoszone przez niego wprowadzają konsumentów w błąd, mogą wzbudzać nieuzasadnione obawy i jako takie powinny być postrzegane jako nieetyczne i szkodliwe społecznie. Zabrzmiało poważnie, ale Kacper raczej tym się nie przejął…

Shaitan dowartościowany, wyznawcy zwierają szeregi

I tu dochodzimy do pierwszego pytania natury ogólnej? Czy w przypadku takich osób jak Kacper L. interwencje takie jak Związkowa mają sens? Szkoły są dwie, jak zwykle w tego typu drażliwych kwestiach… Falenicka każe z każdą głupotą i hejtem w sieci walczyć, otwocka uważa, że to walka z wiatrakami i nawet jeśli uda się hydrze urwać łeb, w jego miejsce wyrosną dwa kolejne.

Myliłby się każdy, kto uważa, że w momencie otrzymania pisma, za którym stoi 180 firm kosmetycznych, chłopak przestraszy się i wycofa na jakieś bezpieczniejsze pozycje. Dla takich jak on i jego wyznawców to młyn na wodę. Ostateczny dowód słuszności głoszonych poglądów, legitymujący jego walkę z wielkim biznesem.
 

Kacper natychmiast nagrał kolejny odcinek poświęcony pismu od PZPK, a główne przesłanie tego odcinka można streścić: „sami widzicie, nadepnąłem wielkim tej branży na odcisk, teraz chcą mnie zastraszyć, ale my się nie damy przecież…”. Jak łatwo się domyśleć, znając proste mechanizmy psychologii społecznej, dla fanów Shaitana pismo Związku bynajmniej nie było powodem do jakiejś refleksji, zatrzymania się, konfrontacji pewnych faktów. To był DOWÓD, że ich vloger ma rację, głosi prawdę, a za chwilę może wręcz stać się męczennikiem za sprawę.

 

Głosy wsparcia, jakie popłynęły w komentarzach, świadczą tylko o tym, że najgorliwsi z jego fanów tylko utwierdzili i utwardzili się w swoich przekonaniach. Satysfakcję natomiast z tego obrotu sprawy wyrazili inni blogerzy i vlogerzy, którzy już wcześniej mieli z vlogerem na pieńku.

Trudno przekonać już przekonanych

Wszyscy żyjemy w pewnych bańkach informacyjnych. Media nie są dziś bezstronne, tylko wybitnie tożsamościowe. Algorytmy wyszukiwarek betonują sposób widzenia świata Kowalskiej i Nowaka, dopasowując wyświetlane im  treści do zainteresowań, wcześniejszych lektur i poglądów, które wyłaniają się z komentarzy przez nich publikowanych. Sztuczna inteligencja górą. Odcina nas od rzeczy odległych, przybliża i wzmacnia te bliskie…

Antyszczepionkowcy, choćby świat nauki dostarczył drugie tyle publikacji opowiadających się za obowiązkowymi szczepieniami, i tak pozostaną przy swoim. Oni wiedzą lepiej…

Podobnie rzecz się ma z fanami takich postaci internetowych jak Shaitan. Tu świetnie sprawdzą się wszelkie historie o biznesowych spiskach, widmie raka, truciznach sączonych do butelek od szamponów przez przemysł kosmetyczny.

Nie miejcie złudzeń, że kilkadziesiąt tysięcy obserwujących, da się przekonać, że oferta takiej czy innej firmy to nie jest jednak samo zło. Że nagle przeproszą się z marką smaganą niewybredną krytyką przez ich guru. Że pójdą po rozum do głowy i włączą myślenie krytyczne.

Dla części odbiorców to też sposób na poszukiwanie niezależności i prawdy, kiedy media, także media społecznościowe, przesączone są nadmiarem reklamy i treści sponsorowanych. Wtedy ktoś taki jak Shaitan, który mówi: „mnie nie można kupić”, staje się niemal rycerzem na białym koniu.

Polska kosmetycznym rajem, na składach zna się tu wielu

Polska jest nie tylko jest wybitnie rozwiniętym rynkiem kosmetycznym, w którym liczba producentów wynosi około tysiąca, ale i świadomość konsumencką mamy galopującą. Do tego stopnia, że od lat rośnie popularność blogów i vlogów, które rozbierają składy produktów kosmetycznych na czynniki pierwsze. Mamy tu zarówno pierwszą ligę i internetowe królowe, które są swoistymi wyroczniami dla wielu użytkowniczek sieci, jak też aspirujące vlogi, które również w recenzjach składów chcą się specjalizować.

Technolodzy kosmetyków są zatem pod nieustannym obstrzałem mniej czy bardziej wyrobionych chemicznie krytyków. Ci krytycy „wychowują” swoich fanów, którzy w coraz większej masie przejmują ich sposób postrzegania kosmetycznej rzeczywistości.

Punktem honoru świadomych konsumentów jest zatem poznanie składu kosmetyków i nie uleganie marketingowym sztuczkom producentów.

Choć formulacje to materia złożona, można ją uprościć i zobrazować. Nawet na merytorycznych blogach czy vlogach może być to zrobione w sposób jednoznacznie przemawiający do wyobraźni, np. u PiggyPeg znajdziemy serca lub czaszki pod analizowanymi produktami. Bardziej wymownie chyba się nie da…

Nie tylko vlogi wychowały ostrożnych konsumentów

Zasług w idei demaskowania składów nie można jednak tylko przypisać blogom, takim choćby jak wspominane PiggyPeg czy Srokao. To również producenci kosmetyków przez lata mniej lub bardziej zawoalowanie pewne składniki dyskredytowali i od nich odstępowali. Początkowo był to głównie spór między producentami kosmetyków naturalnych a kosmetyków standardowych.

To, czego w kosmetyku naturalnym nie było, najczęściej było jego konkurencyjną przewagą wobec produktu konwencjonalnego. Potem jednak deklaracje, czego kosmetyk nie ma, pojawiały się także na etykietach dużych marek.

To tylko ugruntowało złą sławę rozmaitych substancji. Trudno więc dziwić się, że dziś – choć takie czy inne składniki formalnie dopuszczalne – znajdują się na cenzurowanym.  

1 lipca 2019 roku wszedł w życie Dokument Techniczny Komisji Europejskiej, zakazujący stosowania deklaracji „free from”. Chodziło właśnie o zakończeniu komunikacji opartej na budzeniu strachu wśród konsumentów przed składnikami, które mogą być legalnie stosowane, są przebadane i uznane przez regulatora za bezpieczne. Sztandarowym przykładem takich deklaracji było oświadczenie „nie zawiera parabenów”, ale również „nie zawiera SLS”, czy „nie zawiera fenoksyetanolu”. Przepis, choć miał być remedium na „straszaki składnikowe”, chyba niekoniecznie spełnia swoje przesłanie. Bo okazało się, że nie brak konsumentów, którzy domagają się informacji, czy w produkcie są, np. donory formaldehydu lub glikol propylenowy, a skoro nie można tego jasno napisać na etykiecie, to potrzebny jest ktoś, kto wyczyta to z INCI.

Słaba edukacja, niski poziom zaufania

Być może sukces tego typu vlogów ma przyczynę w polskiej szkole? Chemia to nudne lekcje z abstrakcyjnymi wzorami na tablicy. Pewnie gdyby dać dzieciakom butelkę szamponu czy barwniki spożywcze – i na tej podstawie uczyć chemii w praktyce, wiele mitów nie miałoby przed sobą tak spektakularnych karier? Ludzie boją się samego słowa „chemia”, jakby w nim czaiła się śmierć. A przecież chemią jest wszystko, co nas otacza, każdy związek: zarówno naturalny, jak też syntetyczny.

Szkoda, że drugiej stronie brakuje charyzmatycznych liderów opinii. OK, firmy stawiają na współprace z rozmaitymi influencerami, którzy zachwalają ich produkty, ale to mieści się w ramach kampanii promocyjnych, a nie akcji edukacyjnych. A wśród pewnej grupy odbiorców tylko utrwala przekonanie, że każdą opinię w sieci można kupić.

Przekaz byłby mocniejszy, gdyby pojawiła się w sieci osoba dobrze wykształcona, błyskotliwa i ironiczna, która z otwartą przyłbicą i pod własnym nazwiskiem, byłaby gotowa do dyskusji z Shaitanem i jemu podobnymi. Miałoby to też ogólny walor edukacyjny. Owszem, pojawił się swego czasu animowany film, w którym rozprawiano się z pewnymi nieścisłościami głoszonymi przez Shaitana. To jednak tylko dało paliwo fanom vlogera, że anonimowa postać z kreskówki ani chybi jest wytworem spreparowanym przez branżę, podczas gdy ich Kacper ma odwagę głosić swoje prawdy pod nazwiskiem i firmując to własną twarzą.

Szkodzą też branży jako całości zlecenia, w których agencje social mediów występujące w roli jakiegoś klienta, proszą o zmierzenie się z krytycznym wpisem danej blogerki za określonym wynagrodzeniem. Tym nie zbuduje się wiarygodności, a tej tak bardzo teraz brakuje.

Firmy narzekają na hejt w sieci, ale też nikt jakoś nie pali się specjalnie do wchodzenia na sądową ścieżkę z Shaitanem czy innymi nieprawomyślnymi blogerami. Niekórzy argumentują, że szkoda im na to czasu, albo że byłoby to robieniem komuś niepotrzebnej reklamy. Niektórzy próbują się z krytycznymi vlogerami jakoś pokojowo ułożyć. Inni zaś przyznają uczciwie, że całego internetu i tak ocenzurować się nie da i nie da się być lubianym przez wszystkich. I to akurat prawda...

Rok rozpoczął się zdecydowanie z internetowym przytupem.

# Raporty tematyczne
 reklama

OFERTY PRACY

Sprawdź i aplikuj!

Oferta pracy: Resibo - Specjalista ds. zakupów Oferta pracy: Brand Manager/Product Manager Oferta pracy: Eveline Cosmetics - Specjalista ds. Eksportu Oferta pracy: Abriga Polska - Specjalista ds. rozwoju produktu Veoli Botanica - Product Manager Verona Products Professional - Export Manager Dangaard Group Polska - Key Account Manager - kosmetyki Senelle Cosmetics: Specjalista ds. marketingu - Content Manager Mokosh Cosmetics: Specjalista ds. Marketingu i PR Kire Skin - Export Manager Nitai - Specjalista/ka ds. Kluczowych Klientów Auchan - Kupiec - Kosmetyki i Drogeria Oferta pracy: Brand Manager - Natura Siberica Oferta pracy: Brand Manager - Phytopharm Oferta pracy: Specjalista ds. Sprzedaży eksportowej - Veoli Botanica Oferta pracy: Marketing Manager - Paese Technolog produkcji kosmetyków Oferta pracy: MPS International Sp. z o.o. - Technolog TECHNOLOG, SPECJALISTA ds. BADAWCZO ROZWOJOWYCH Indigo - Asystent Laboratorium R&D Grafton - Analityk Zakupów Veoli Botanica - Kosmetolog - Doradca Klienta Oferta pracy: MPS International - Technolog Oferta pracy: Nova Group - Regionalny Koordynator Sprzedaży Lidl - Ekspert ds. Zakupów (kosmetyki) Stea - Brand Manager Hebe - Specjalista ds. rozwoju jakości produktów marki własnej Saraya Poland - Technolog Kosmetyków Phenicoptere - Global Sales Manager Veoli Botanica - Export Manager Legendary Europe - Specjalista ds. eksportu i private label Hagi Cosmetics - Główny Technolog Produkcji Kosmetyków Profil - Technolog kosmetyków Resibo - Specjalista ds. sprzedaży eksportowej Abriga - specjalista ds. marketingu – opiekun marek z segmentu beauty Uroda Polska - Technolog Produkcji Equalan Pharma - Product Manager Indigo - Koordynator ds. wdrożeń produktów Nivea - Brand Manger Orientana - Specjalista e-commerce ds. platform międzynarodowych Prouve - Prawnik Drogerie Natura - Category Manager Fragrance Oferta pracy: Sourcing Agent - Warszawa Oferta pracy: Pracownik działu zakupów - Tulea Oferta pracy: Specjalista ds. Zakupów - Laboratorium Kosmetyczne Farmona Oferta pracy: Specjalista ds. Sprzedaży - Bielenda Kosmetyki Naturalne Product Manager - Laboratorium Kosmetyczne Dr Irena Eris Brand Manager - Mollon Cosmetics Brand Marketing Manager - Luba Przedstawiciel Kosmetyczny - EMPIRE Pharma Oferta pracy: Biotechnolog/Technolog Produkcji Kosmetyków Oferta pracy: Kontigo - Analityk w Dziale Marketingu Oferta pracy: Indigo - Młodszy Specjalista ds. Sprzedaży Oferta pracy: Aroma Trend: Export Manager Socopol: Laborant (mikrobiolog) Pharmacy Laboratoris - Asystent ds. Dokumentacji w dziale Badań i Rozwoju Category Manager - dermokosmetyki Oferta pracy: Arkana - Wdrożeniowiec Laboratorium Kosmetyczne AVA - Technolog produktów kosmetycznych - kosmetyka biała Cetes Cosmetics - Technik Mikrobiolog Cosmo Group - Beauty Consultant Oferta pracy: Niezależny Manager Sprzedaży Oferta pracy: Dax Cosmetics/Brand Manager